پیگیریای که جا میماند
درخواست یا سفارش میآید، قیمت داده میشود و بعد کسی پیگیری نمیکند. فروش ازدسترفته هیچجا ثبت نمیشود.
معلوم نیست پیگیری این مشتری با کیست.
عارضهیابی کسب و کار یعنی پیدا کردن جایی که کار گیر میکند و پول و وقت از آن بیرون میرود. ما این کار را برای شرکتهای ۵ تا ۲۰۰ نفره در دو هفته انجام میدهیم، با عددهای دو ماه گذشتهٔ خود شرکت. آخرش یک صفحه میگیرید: گرهٔ اصلی، هزینهٔ ماهانهاش و قدم اول.
نوشتهٔ تیم کاریزو · بهروزشده ۹ آبان ۱۴۰۵
عارضهیابی سازمانی کلاسیک معمولاً کل سازمان را با پرسشنامه و مدلهایی مثل 7S مککنزی یا مدل ششجعبهای وایزبورد بررسی میکند و گزارشی بلند تحویل میدهد. برای سازمان بزرگ و برنامهٔ چندساله به کار میآید.
در شرکت ۵ تا ۲۰۰ نفره، مدیر معمولاً یک سؤال دارد: پول و وقت کجا هدر میرود و اول کدام را درست کنیم؟ عارضهیابی کسب و کار در کاریزو، که اسمش را «تشخیص» گذاشتهایم، فقط به همین سؤال جواب میدهد و با عدد.
| موضوع | عارضهیابی سازمانی کلاسیک | تشخیص کاریزو |
|---|---|---|
| دامنه | همهٔ سازمان | کاری که گره احتمالاً در آن است، مثلاً از درخواست مشتری تا رسیدن پولش، و واحدهایی که در آن درگیرند |
| ابزار | پرسشنامه، مصاحبه و مدل | عددهای دو ماه گذشته از دفتر و گزارشهای خود شرکت، و گفتگوی کوتاه با هر واحد |
| زمان | بسته به اندازهٔ سازمان، اغلب چند ماه | دو هفته |
| خروجی | گزارش بلند | یک صفحه: گره، هزینهٔ ماهانهاش، و قدم اول با زمان و قیمت |
| بعد از آن | برنامهٔ تغییر | ادامه دادن یا ندادن با شماست |
همهٔ گرهها نرمافزاری نیستند.گاهی گره در شیوهٔ تقسیم مسئولیت، تصمیمگیری یا همکاری است، نه در نرمافزار. در تشخیص این را هم، بدون پیشداوری دربارهٔ آدمها، بررسی میکنیم و صادقانه میگوییم.
در شرکتهای ۵ تا ۲۰۰ نفره، پول و وقت معمولاً از همین شش جا بیرون میرود. اگر جملهٔ پایین هر کارت را در شرکت خودتان شنیدهاید، احتمالاً گره همانجاست.
درخواست یا سفارش میآید، قیمت داده میشود و بعد کسی پیگیری نمیکند. فروش ازدسترفته هیچجا ثبت نمیشود.
معلوم نیست پیگیری این مشتری با کیست.
مشتری همیشگی دیگر خرید نمیکند و کسی متوجه نمیشود؛ وقتی میفهمید که از رقیب خریده است.
نمیدانیم کدام مشتریها مدتی است سفارش ندادهاند.
فروش سفارش را ثبت کرده، اما عملیات و مالی هر کدام اطلاعات دیگری دارند.
برای فهمیدن وضع یک سفارش باید از فروش، انبار و مالی جدا بپرسیم.
همان اطلاعات چند بار در چند جا وارد میشود و یادآوریها با تلفن انجام میشوند.
بخشی از هر روزمان کپی کردن از یک فایل به فایل دیگر است.
عدد آخر ماه دستی جمع میشود و دیر میرسد؛ تصمیمها با حدس گرفته میشوند.
آخر هر ماه، دو روز کارمان جمع کردن عدد از چند جاست.
مشتری، قیمت و قولها در حافظه یا گوشی یک نفر است. اگر او نباشد، کار میخوابد.
برای هر قیمت باید منتظر همان یک نفر بمانیم.
یکی از اینها آشناست؟ جلسهٔ بررسی رایگان کافی است تا بفهمید تشخیص دقیقش برای شما میارزد یا نه. میتوانید اول با ماشینحساب صفحهٔ اصلی برآورد کنید چقدر فروش از دست میرود.
از مدیر حدود سه ساعت در دو هفته وقت میگیرد: جلسهٔ شروع، یک گفتگوی کوتاه وسط کار و جلسهٔ نتیجه.
کار شما و گرهی که میبینید را میشنویم و یک کار واقعی را از اول تا آخر دنبال میکنیم؛ مثلاً یک درخواست تا رسیدن پولش. میپرسیم چه دادهای دارید و کجاست، و شاخصی را که با آن باز شدن گره سنجیده میشود پیدا میکنیم. در پایان میگوییم تشخیص برای شما میارزد یا نه؛ اگر نه، همانجا تمام.
پیش از دیدن هر عددی قرارداد محرمانگی امضا میکنیم. روش حساب ضمانت و فرضهایش هم در قرارداد میآید. یک فرم کوتاه و فهرست دادهها را میفرستیم تا وقت کسی هدر نرود.
گره احتمالی و آدمهایی که باید با آنها حرف بزنیم را با هم مشخص میکنیم.
با هر واحد درگیر، مثل فروش یا مالی، یک گفتگوی نیمساعته داریم و از حسابدار برای درآوردن عددهای دو ماه گذشته از دفتر و گزارشها کمک میگیریم. وسط کار یک گفتگوی کوتاه با مدیر داریم.
خروجی یکصفحهای را با هم میخوانیم: گره، هزینهٔ ماهانهاش و قدم اول. ادامه دادن یا ندادن با شماست.
مبنای عددها میانگین ماهانهٔ دو ماه گذشتهٔ خودتان است؛ اگر آن دو ماه عادی نبود، ماههای پایه را پیش از شروع با هم انتخاب میکنیم.
آخر دو هفته همین یک صفحه را میگیرید. هزینهٔ گره به تومان و با فرمولش نوشته میشود تا خودتان بتوانید حسابش را دنبال کنید.
سر یک عدد اصلی توافق میکنیم، مثلاً درخواستهایی که ظرف یک روز جواب میگیرند، و دو عدد نگهبان کنارش تا به قیمت کیفیت بالا نرود. اگر ادامه دهید، هر ماه قبل و بعدش را روی یک صفحه میبینید.
چیزهایی را هم که دیدیم ولی فعلاً لازم نیست، صادقانه مینویسیم. اگر گرهی نبود که باز کردنش بیرزد، کار همانجا تمام میشود.
اگر با برآوردی محافظهکارانه روی عددهای خودتان گرهی پیدا نکنیم که باز کردنش، بعد از کم کردن هزینهٔ اجرایش، ماهانه دستکم دو برابر هزینهٔ تشخیص سود خالص برگرداند، کل هزینهٔ تشخیص را پس میدهیم.
این ضمانتِ پیدا کردن چنین گرهی است و گره باید از کارهایی باشد که خودمان انجام میدهیم. هزینهٔ یکبارهٔ اجرا روی دورهای که در قرارداد میآید سرشکن میشود:
سود خالص ماهانه = منفعت ماهانه − هزینهٔ جاری ماهانه − سهم ماهانهٔ هزینهٔ یکباره
فرمول و فرضها پیش از شروع در قرارداد میآید. شرطش این است که دادهها کامل و قابل بررسی باشند، آدمهای لازم در دسترس باشند و فرضها را با هم تأیید کنیم. برای نتیجهٔ قدمها عددی قول نمیدهیم؛ عدد دو ماه قبل را نقطهٔ شروع میگیریم و هر ماه همان عدد را کنارش میگذاریم.
اگر ادامه دهید، گره را قدمبهقدم باز میکنیم. قیمت هر قدم را پیش از شروعش میدانید و بعدش میتوانید بایستید؛ هر چه ساخته شده مال شماست.
جلسهٔ بررسی رایگان است. تشخیص دوهفتهای پولی است و قیمتش به سه چیز بستگی دارد: حجم و پیچیدگی کاری که بررسی میشود، تعداد واحدها و آدمهای درگیر، و وضع دادهها. قیمت ثابتش را در همان تماس اول، پیش از جلسه، میگوییم؛ اگر به کارتان نیامد، همانجا تمام و دوباره زنگ نمیزنیم.
از مدیر حدود سه ساعت در دو هفته: جلسهٔ شروع، یک گفتگوی کوتاه وسط کار و جلسهٔ نتیجه. از هر واحد درگیر، مثل فروش یا مالی، یک گفتگوی نیمساعته، و از حسابدار کمک برای درآوردن عددها. یک فرم کوتاه و فهرست دادهها را پیش از شروع میفرستیم تا وقت کسی هدر نرود.
در جلسهٔ رایگان فقط میپرسیم چه دادهای دارید و کجاست؛ پیش از دیدن هر عددی قرارداد محرمانگی امضا میکنیم. کسی که به جلسهٔ بررسی میآید همان کسی است که کار را انجام میدهد و تا آخر مسئول پروژهٔ شماست. دادهها داخل ایران میماند و با پایان قرارداد دسترسی ما حذف میشود.
تشخیص به یک واحد محدود نمیماند، چون گرهها اغلب بین واحدهاست: فروش سفارش را ثبت کرده، اما عملیات و مالی هر کدام اطلاعات دیگری دارند. برای همین یک کار را از اول تا آخر دنبال میکنیم و با هر واحدی که در آن درگیر است حرف میزنیم.
همهٔ گرهها نرمافزاری نیستند. گاهی گره در شیوهٔ تقسیم مسئولیت، تصمیمگیری یا همکاری است. در تشخیص این را هم، بدون پیشداوری دربارهٔ آدمها، بررسی میکنیم و صادقانه میگوییم.
نه. آخر دو هفته یک صفحه میگیرید و ادامه دادن یا ندادن با شماست. اگر ادامه دهید، قیمت هر قدم را پیش از شروعش میگوییم و در قرارداد مینویسیم، و بعد از هر قدم میتوانید بایستید.
اگر عددتان کوچک است، شاید فعلاً ما را لازم نداشته باشید. قیمت تشخیص را در تماس اول میگوییم تا خودتان با برآورد ماشینحساب صفحهٔ اصلی مقایسه کنید.
در پایان میدانید گره احتمالاً کجاست، تشخیص چه دادهای لازم دارد و اصلاً کار ما به دردتان میخورد یا نه.